Bir ölkəni yaşamaq üçün həqiqətən rahat bir yerə çevirən nədir?
"Wharton Business School" tərəfindən hazırlanan "Ən Yaxşı Ölkələr 2026" reytinqinin müəllifləri bu suala cavab verməyə çalışıblar.
"Unikal" xəbər verir ki, tədqiqat 33 ölkədən 15 131 yetkin arasında aparılan sorğuya əsaslanır və insanların həyat keyfiyyətinin bu gün harada olduğuna dair fikirlərini əks etdirir.
Reytinq tərtib edilərkən təhlükəsizlik, səhiyyə və təhsil səviyyələri, iqtisadi imkanlar, dövlət xidmətlərinin və sosial infrastrukturun keyfiyyəti kimi amillərə dair qavrayışlar nəzərə alınıb. Tədqiqat həmçinin bu qiymətləndirmələrin dünyanın müxtəlif bölgələrində nə qədər geniş şəkildə dəyişdiyini göstərir.
Belə ki, hesabata əsasən, İsveç 2026-cı il reytinqində Danimarka və Kanadanı bir qədər qabaqlayaraq birinci yeri tutub. Ümumilikdə, Avropa ölkələri reytinqdə birinci yerdədir: ilk 30 ölkədən 20-si Avropada yerləşir.
Tədqiqat ÜDM, birbaşa xarici investisiyalar, turizm və insan inkişafı üzrə müəyyən edilmiş meyarlara cavab verən 85 ölkəni əhatə edir. 100 indeksi alan İsveç etalon kimi istifadə edilmiş və digər ölkələrin balları onun balına nisbətən hesablanmışdır.
Reytinqdə ilk yerləri tutan ölkələr oxşar xüsusiyyətlərə malikdir: effektiv dövlət qurumları, əlçatan səhiyyə sistemləri, yüksək səviyyəli ictimai təhlükəsizlik və vətəndaşların bir-birinə və hökumətə olan əhəmiyyətli etimadı və s. Bu keyfiyyətlər onların yaşamaq üçün ən əlverişli yerlər kimi davamlı beynəlxalq nüfuzunu formalaşdırıb.
Nəticələr əsasən digər nüfuzlu beynəlxalq tədqiqatlarla üst-üstə düşür. Məsələn, Finlandiya ardıcıl doqquzuncu ildir ki, Dünya Xoşbəxtlik Hesabatında birinci yerdədir, Danimarka, Norveç və İsveç isə rifah, sosial etimad və həyat məmnuniyyəti baxımından daim dünya liderləri arasında yer alır.
Həyat keyfiyyətinin ən aşağı olduğu ölkələr. Reytinqin ən aşağı pillələrində yerləşən ölkələr eyni problemlərlə xarakterizə olunur: uzun sürən silahlı münaqişələr, zəif dövlət institutları və iqtisadi qeyri-sabitlik. Bu amillər əsasən onların beynəlxalq qavrayışını müəyyən edir.
Ukrayna sonuncu yerdədir, ardınca İran və Livan gəlir, burada uzun müddət davam edən siyasi və iqtisadi qeyri-sabitlik həyat səviyyəsinə mənfi təsir göstərir.
Tədqiqatda vurğulanır ki, təkcə iqtisadi güc artıq bir ölkənin yüksək həyat keyfiyyəti imicini yaratmaq üçün kifayət deyil. Bu gün effektiv dövlət qurumlarını, əlçatan səhiyyə xidmətini, təhlükəsizliyi, inkişaf etmiş sosial dəstək sistemini və yüksək səviyyədə ictimai etimad təmin edə bilən ölkələr qlobal etalonlara çevrilir.
Gülayə Mecid
